"Jesli widzisz, że brat twój upada, podźwignij go, a nie pozostaw w zagrożeniu. Czasem trudno dźwigać drugiego człowieka... ale czy mozna go opuscić?"

Jan Paweł II

ZAGROŻENIE MAŁŻEŃSTWA PRZEZ ALKOHOL:

W Polsce obecnie rozpada się około trzydziestu procent małżeństw. Bardzo wiele z nich jako przyczynę rozpadu podaje nadużywanie alkoholu. Czy nie ma możliwości by uniknąć tych nieszczęść skupiając się na nadużywaniu alkoholu znacznie wcześniej? Czy nie należałoby zwrócić większej uwagi na tę dziedzinę podczas przygotowywania do małżeństwa?

Osoby pracujące z uzależnionymi bardzo często słyszą następujące wypowiedzi: "byłem uzależniony już w wojsku", albo "byłem już uzależniony, gdy zawierałem małżeństwo", lub "zawierałem małżeństwo pijany i nie zastanawiałem się nad tym, co robię".

Narzeczeństwo a alkohol

Jedno z pytań zadawanych narzeczonym podczas spisywania protokołu przedmałżeńskiego dotyczy, nadużywania alkoholu przez kandydatów do zawarcia Sakramentu małżeństwa. Zawarte jest ono w punkcie dotyczącym niezdolności do przyjęcia obowiązków małżeńskich. 

Wprost zadane pytanie o picie alkoholu najczęściej kończy się uśmiechem pytanych lub zaprzeczeniem. Natura uzależnienia polega między innymi na tym, że bardzo silnie jest rozwinięty tzw. system iluzji i zaprzeczeń i dlatego nikt nie przyznaje się do nadużywani alkoholu. Tymczasem w większości małżeństw, które rozpadły się na skutek alkoholizmu jednego z członków nadużywanie alkoholu występowało już w momencie zawierania małżeństwa. Często druga strona wiedziała o tym i zdecydowała się na małżeństwo naiwnie myśląc, że po ślubie wszystko się zmieni.

Dlatego wydaje się istotne zwrócenie poświęcenie większej uwagi pytaniom na ten temat. Propozycja pytań:

• Jaki jest mój stosunek narzeczonego, narzeczonej do alkoholu?
• Czy wspólnie pijemy alkohol?
• Jak często mój partner pije?
• Jak często mój partner pije?
• Czy w rodzinie nie ma osoby nadużywającej alkoholu? (jeżeli tak to kandydat do małżeństwa może nosić cechy DDA - dorosłego dziecka alkoholika, które bardzo utrudniają życie małżeńskie)

Konieczne jest również bardziej wnikliwe dopytanie o sprawy używania alkoholu w protokole przedmałżeńskim. Protokół domaga się odpowiedzi na pytania o nadużywanie i uzależnienie od alkoholu.

PODSTAWOWE POJĘCIA NA TEMAT CHOROBY ALKOHOLOWEJ:

Używanie:

Oznacza sporadyczne, okazjonalne picie alkoholu przez zdrowe i dorosłe osoby, w ilościach nie powodujących zaburzeń funkcjonowania. Biorąc pod uwagę Pismo święte zawierające wezwanie do trzeźwości i potępienie pijaństwa; jak również fakt, że Biblia nie zna mocnych alkoholi to umiar oznacza praktycznie - lampkę wina do posiłku.

Nadużywanie:

Oznacza:

• Każde wypicie takiej ilości alkoholu, która powoduje widoczne zmiany w zachowaniu.
• Picie alkoholu przez nieletnich nawet w najmniejszej ilości.
• Systematyczne sięganie każdego dnia nawet po niewielkie dawki alkoholu (piwo, wino, drinki).
• Picie w okolicznościach, w których normalnie się tego nie robi np. samotnie, rano lub pracy.
• Wypicie jednorazowo dużej ilości (pół litra wódki) nawet gdyby nie było widać wyraźnych zmian w zachowaniu.
• Jakiekolwiek problemy i konflikty spowodowane piciem np. mandat za prowadzenie alkoholu po pijanemu, wzniecanie awantur itp.

Uzależnienie:

Uzależnienie od alkoholu rozwija się przez wiele lat. Zależy to od:

• wieku inicjacji alkoholowej;
• ilości wypijanego alkoholu;
• częstotliwości picia;
• skłonności organizmu.

Statystyki mówią, że 20 % populacji nosi w sobie skłonność do choroby alkoholowej, a 2% ludzi jest alkoholikami. Alkoholizm rozwija się przechodząc przez kilka faz.

FAZY CHOROBY ALKOHOLOWEJ:

W fazie wstępnej objawami alkoholizmu są:

1. Mocna głowa - możliwość wypicia dużej ilości alkoholu bez widocznych zmian w zachowaniu w porównaniu z innymi ludźmi i w porównaniu z pierwszymi próbami picia.
2. Klinowanie - poprawianie alkoholem (najczęściej piwem) złego samopoczucia wynikającego z nadużycia alkoholu w dniu poprzednim.
3. Urwany film - pojawiające się trudności w odtworzeniu zdarzeń, które miały miejsce podczas picia. „Urwany film” może dotyczyć okresów czasu od kilku minut do kilkunastu godzin. Nie wolno mylić tego stanu z zatruciem do nieprzytomności.
4. Wyraźna zmiana zachowania po niewielkiej ilości alkoholu. Alkohol odpręża, daje ulgę, redukuje napięcie i niepokój, osłabia poczucie winy, ośmiela, ułatwia zaśnięcie. Bardzo często pojawia się przed pierwszym współżyciem seksualnym.
5. Mówienie o piciu, inicjowanie spotkań z alkoholem. Wybieranie z wielu możliwych tych, na których jest alkohol.
6. Mówienie o piciu, inicjowanie spotkań z alkoholem. Wybieranie z wielu możliwych tych, na których jest alkohol.
7. Sięganie po alkohol w miejscach gdzie normalnie się nie pije np. w pracy.
8. Picie w samotności.
9. Podejmowanie prób ograniczenia picia.
10. Wskazania medyczne np. złe wyniki badania wątroby.

W ostatniej fazie choroby występuje takie objawy jak:
(według Światowej Organizacji Zdrowia)

1. Głód picia - pojawiające się trudne do przezwyciężenia pragnienie wypicia alkoholu wraz z towarzyszącym złym samopoczuciem, zdenerwowaniem, rozdrażnieniem.
2. Utrata kontroli nad ilością wypijanego alkoholu - brak możliwości wytyczenia ostrych granic w ilości wypijanego alkoholu.
3. Zespół odstawienia - przykre dolegliwości somatyczne pojawiające się po nagłym odstawieniu alkoholu, po dłuższym czasie jego używania (bezsenność, poty, drżenie rąk, przykry oddech, zmęczenie, w skrajnych wypadkach majaczenie drżenne - delirium, któremu mogą towarzyszyć omamy wzrokowe lub słuchowe).
4. Koncentracja życia na piciu - wybieranie spotkań, imprez, wypoczynku, osób, które umożliwiają picie.
5. Zmiana tolerancji - w początkowej fazie możliwość wypicia dużej ilości alkoholu bez widocznych zewnętrznych objawów, tzw. "mocna głowa" faza ta może trwać nawet kilka lat. W następnym etapie upijanie się niewielkimi ilościami alkoholu.
6. Picie mimo widocznych szkód.

Wystarczy pojawienie się tylko trzech objawów, aby mówić o uzależnieniu od alkoholu. Jeżeli alkohol zaczął pić nastolatek, chłopiec lub dziewczyna, to w wieku 20 lat może być uzależniony. Jak widać objawem alkoholizmu nie jest ciągłe picie. Alkoholik potrafi mieć okresy abstynencji nawet bardzo długie, z chwilą jednak, gdy sięgnie po alkohol nie potrafi wyznaczyć granic piciu. W sytuacji nadużywania alkoholu, a tym bardziej uzależnienia jednego z narzeczonych, należy poważnie zastanowić się nad zawieraniem Sakramentu Małżeństwa.

CO ROBIĆ, ŻEBY ON NIE PIŁ? CO ROBIĆ, ŻEBY ONA NIE PIŁA?

To pytanie stawia sobie wielu ludzi doświadczających w swoim domu nadużywania alkoholu przez bliską osobę. Gdyby odpowiedź na to pytanie była prosta, to nie mielibyśmy problemów alkoholowych. Minione lata przyniosły jednak wiele pozytywnych doświadczeń, które owocują trzeźwieniem alkoholików. Interwencja mająca na celu zaprzestanie picia domaga się po pierwsze odpowiednich zachowań wobec pijącego, a po drugie zdecydowanego przełamania muru, który sprawia, że z problemami alkoholowymi zamykamy się w ścianach własnych mieszkań. 

Doświadczenia wielu lat pracy zebrał dr Bohdan Woronowicz. Oto najważniejsze z nich:

1. Nie zapominaj, że alkoholizm jest przewlekłą chorobą. Jeżeli chcesz pomóc w wyzdrowieniu musisz zaakceptować ten fakt i przestać się wstydzić.
2. Nie traktuj choroby tak jakby była hańbą rodziny. Powrót do zdrowia jest w alkoholiźmie możliwy, podobnie jak w większości innych chorób.
3. Nie postępuj z alkoholikiem tak jak z niegrzecznym dzieckiem, bo przecież nie robiłabyś tego, gdyby cierpiał na inną chorobę.
4. Nie gderaj, nie wygłaszaj kazań ani wykładów. Prawdopodobnie alkoholik wie już wszystko, co starasz się do niego powiedzieć. Może to przyjąć tylko do czasu, później przestanie słuchać.
5. Nie przyjmuj obietnic, których nie jest on w stanie spełnić. Nie pozwalaj też okłamywać się i nie udawaj, że mu wierzysz. W przeciwnym razie doprowadzi to do przekonania, że potrafi cię przechytrzyć, a potem do utraty szacunku dla ciebie.
6. Nie używaj szantażu w formie: „gdybyś mnie naprawdę kochał ...". Picie alkoholu nie może być kontrolowane „siłą woli". Tego rodzaju apelowanie do sumienia tylko zwiększy w nim poczucie winy, a niczego nie zmieni. To jest tak samo jakbyś mówiła: „gdybyś mnie kochał, nie przeziębiłbyś się".
7. Nie używaj gróźb chyba, że przemyślałaś dokładnie i jesteś w stanie je spełnić. Są oczywiście sytuacje, w których drastyczne akcje są konieczne dla obrony dzieci czy własnej osoby, natomiast puste groźby pozwalają alkoholikowi sądzić, że nie traktujesz poważnie tego, co mówisz.
8. Nie sprawdzaj tego ile alkoholik pije, bo i tak nie masz szans dowiedzieć się o wszystkim.
9. Nie szukaj schowanego alkoholu, bo zmusisz alkoholika do wynajdywania nowych kryjówek.
10. Nie chowaj i nie wylewaj alkoholu. To skłania alkoholika do bardziej desperackich prób zdobycia go. W końcu i tak znajdzie sposób, żeby się napić.
11. Nie rób wyrzutów, nie wdawaj się w kłótnie, szczególnie wówczas, kiedy znajduje się pod wpływem alkoholu.
12. Nie dawaj namówić się do wspólnego picia, licząc na to, że wówczas będzie mniej dla niego. To nie skutkuje. Natomiast godząc się na wspólne picie, odwlekasz moment ,kiedy on zdecyduje się poprosić o pomoc.
13. Przede wszystkim jednak należy przełamać wstyd, lęk i zniechęcenie, a zacząć szukać pomocy z zewnątrz.

GDZIE SZUKAĆ POMOCY?

Często spotykamy się z osobami nadużywającymi alkoholu w życiu codziennym. Nieraz widzimy naszych bliskich w stanie nietrzeźwym. Zdarza się, że znajomi skarżą się na nadużywanie alkoholu przez jednego z członków rodziny. Co radzić w takiej sytuacji?

Nie wystarczy pijącym mówić: „Nie pij", a współuzależnionym: „Nieś swój krzyż". Stosowną radą jest zachęcenie, aby zarówno pijący jak i jego rodzina skorzystali z fachowej pomocy osób przygotowanych do prowadzenia terapii uzależnień.

Istnieją następujące możliwości uzyskana pomocy w sytuacji nadużywania alkoholu przez jednego z członków rodziny:

• Grupy rodzinne Al-Anon - są to grupy gromadzące osoby żyjące pod jednym dachem z alkoholikami. W spotkaniach grupy może uczestniczyć każdy, dla kogo życie z alkoholikiem stało się zbyt uciążliwe. Członkowie Al-Anon dzielą się siłą i nadzieją, a także doświadczeniem w odpowiedzi na pytanie: jak żyć w sytuacji, gdy w domu jest osoba pijąca. Włączenie się kobiet w takie grupy i w konsekwencji zmiana zachowań w domu doprowadziły wielu alkoholików do podjęcia leczenia. Żadne zgłoszenia nie są potrzebne, wystarczy przyjść. Wspólnota Al-Anon jest pochodną od wspólnoty AA - Anonimowych Alkoholików.
• AA - Anonimowi Alkoholicy to ludzie, którzy dotknięci uzależnieniem od alkoholu pragną zaprzestać picia. Spotykają się na tzw. mityngach, podczas których korzystają ze wzajemnych doświadczeń, uczą się żyć bez alkoholu. Nie ma w AA żadnych składek ani zapisów. Na spotkanie może przyjść każdy, kto uważa, że picie jest w jego życiu problemem i chciałby przestać pić. Raz w miesiącu odbywają się tzw. mitingi otwarte, w których może uczestniczyć każdy kto chce.
• Na mocy ustawodawstwa państwowego Rzeczypospolitej placówki lecznictwa odwykowego mają obowiązek udzielania pomocy osobom współuzależnionym tj. takim, które w swoim życiu doświadczają negatywnych skutków nadużywania alkoholu przez bliskie osoby. Dlatego w sytuacji nadużywania alkoholu w domu należy się zgłosić do placówki lecznictwa odwykowego, gdzie powinna być udzielona fachowa pomoc dla osoby współuzależnionej.
• Zmiana tolerancji - w początkowej fazie możliwość wypicia dużej ilości alkoholu bez widocznych zewnętrznych objawów, tzw. "mocna głowa" faza ta może trwać nawet kilka lat. W następnym etapie upijanie się niewielkimi ilościami alkoholu.
• Istnieje możliwość wystąpienia o leczenie odwykowe, do którego zobowiązuje sąd rodzinny. Taka sytuacja jest możliwa o ile osoba pijąca naruszyła w jakikolwiek sposób prawo i jest to udokumentowane. Należy wówczas zgłosić osobę nadużywającą alkoholu do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, gdzie alkoholik zostanie wezwany. Jeżeli się nie zgłosi można rozpocząć procedurę wystąpienia o leczenie przymusowe. Takie Komisje powinny istnieć przy każdym urzędzie gminy.
• Najtrudniejsze sytuacje to te, w których w domu gdzie nadużywa się alkoholu, pojawia się przemoc. Przemoc jest przestępstwem i w tej sytuacji konieczna jest interwencja policji. Osoba doświadczająca przemocy powinna zgłosić przestępstwo na policję, która ma obowiązek interweniować. Aby zabezpieczyć się przed eskalacją agresji ze strony osoby pijącej, dobrze jest zapoznać się wcześniej z prawami, jakie przysługują osobie wzywającej policję. Można też działać ze wsparciem osób trzecich, po wcześniejszym zgłoszeniu się do poradni odwykowej lub Gminnej Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

ADERSY PLACÓWEK, GDZIE MOZNA UZYSKAC POMOC w sytuacji nadużywania alkoholu na terenie miasta Krakowa:

Pomoc dla dorosłych:

• Telefon zaufania (czynny przez całą dobę): 12/ 411-60-44


• Centrum Terapii Uzależnień i współuzależnień, ul. Wielicka 73; 
  od poniedziałku do piątku w godz. 8.30 - 20.30; 
  rejestracja przez telefon w godz. 8.30 - 9.30; 
  tel.: 12/ 425-57-47 lub 12/ 425-57-84


• Wojewódzka Poradnia Odwykowa, ul. Babińskiego 29;
  (na terenie Specjalistycznego Szpitala im. dr J. Babińskiego);
  poradnia czynna od poniedziałku do piątku w godz. 9.00-19.00; 
  tel.: 12/ 652-45-18.


• Specjalistyczny Szpital im. dr J. Babińskiego, ul. Babińskiego 29;
  oddział Vc, tel.: 12/ 652-42-69;
  oddział Vd, tel.: 12/ 652-42-74; (detoksykacja)


• Specjalistyczna Poradnia przy Bazylice Mariackiej w Krakowie;
  plac Mariacki 7(wejście od Placu Mariackiego);
  punkt informacyjny - piątek godz. 17.00-18.30


• Poradnia Miłosierdzia Bożego przy Sanktuarium w Krakowie-Łagiewnikach;
  ul. Siostry Faustyny 3;
  punkt informacyjny - czwartek godz. 16.30-18.30; - sobota 10.00-12.00 i 16.30-18.30


• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. L. Rydygiera, os. Złotej Jesieni 1;
  (oddział detoksykacji - dla osób w stanie ostrego zatrucia alkoholem);
  tel.: 12/ 647-66-66 wew. 430, tel. alarmowy: 12/ 411-99-99


• Miejska Komisja ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, os. Złotej Jesieni 1;
  (Kierowanie na leczenie, rozmowy terapeutyczne, informacje, pomoc rodzinom osób uzależnionych, konsultacje prawnika, pomoc w załatwianiu spraw w urzędach tj. w sądzie i prokuraturze, na policji itp.)
  czynny: we wtorki, środy i czwartki od godz. 17.00 do 19.00;
  tel.: 12/ 656-27-34


• Ośrodek Interwencji Kryzysowej, ul. Radziwiłłowska 8b (dawna Reja);
  tel.: 12/ 421-82-48; tel. całodobowy: 12/ 421-92-82


• Grupy Anonimowych Alkoholików - Regionalny Punk Kontaktowy,
  ul. Dietla 74/6;
  czynny we wtorki i w czwartki od godz. 18.00 do20.00
  tel.: 12/ 431-22-48

Pomoc dla dzieci:

• Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 3, ul. Konfederacka 18;


• Ośrodek Pomocy Psychologiczno - Pedagogicznej dla Dzieci, Młodzieży i ich rodzin
  ul. Radzikowskiego 29;
  czynny we wtorki od godz. 15.00 do 19.00;
  tel.: 12/ 423-85-37.

WIĘCEJ INFORMACJI:

Duszpasterstwo Trzeźwości Archidiecezji Krakowskiej
ul. Franciszkańska 3, (Kuria Metropolitalna)
tel. 12/ 628-81-26 w. 126
Czynne w czwartki w godz. od 10.00 do 13.00.